Kitap Tasarımı

Günümüz kitap tasarımı yapan kişiden talep edilen şeyler birbirlerine zıt ve çözülmesi olanaksız gibi görünüyor: Arzu edilecek ama aynı zamanda da işlevsel bir araç olarak çalışacak bir eseri nasıl tasarlarsınız? İçeriğin bütünlüğüne zarar vermeden, kendi sesinizi nasıl duyurursunuz? Farklı izleyicilerin taleplerini nasıl karşılarsınız: yayımcı, yazar, pazarlamacı, kitapçı ve okurlar? Böylesine karmaşık ve pazar-güdümlü bir altyapıda, yenilikçi tasarım için yer var mı?

 

Kitap tasarımına geleneksel yaklaşımlar, fiziksel biçimini vurgulardı -rafta tanınması için sırtı olan, telif hakkı sayfasını takiben, metin ve resim içeren, bağlanmış kâğıtlardan oluşan cilt- ve kitap tasarımı yapan kişinin rolünün, yazarın mesajını, alışılmış ve özelleşmiş kitap tasarımı yöntemleri ile okuyucuya dürüstçe iletmek olduğu düşünülürdü. Üniversite basın tasarımcısı Mary Mendell’e göre “iyi kitap tasarımı, okura aradığı bilgiye ulaşmasında yardımcı olacak, tipografik açıdan sağlam bir mimari oturtmaya çalışmaktır. Tasarımcının kişiliğini işin içine katmasıyla ilgili değildir.”

 

Kitap Tasarımı (Kapak)

 

kitap-kapak-tasarimi
Prof. Yücel Kanpolat için hazırladığımız kitap tasarımı -2016-

 

 

Ancak, Amerikalı yazar John Updike‘a göre, kitap gibi sanatsal bir yaratım, okurla işbirliğine bağlıdır: “Kitap bir nesnedir, yazısından ipliğine, kağıt kalitesine, tüm parçaları estetik eleştiriye maruz kalabilecek olan bir üründür. Ama anlamı her zaman, bir yazarın ve okurun işbirliği yaparak bir seri sahne ve olay hayal etmesiyle oluşur.”

 

Tahmin edilebileceği gibi, Updike, akademik ders kitaplarından ziyade kurgu eserlerden bahsediyor, ama kitap tasarımı nı, en iyi koşullarda, yazarın metni ile okurun yorumu arasında bir diyalog görme fikri, tüm basım alanlarına uygulanabilecek güçlü bir düşünce tarzı.

 

Pek çok tasarımcıya göre bir kitap, biçiminden çok amacıyla tanımlanır ve bu yüzden kitap tasarımcısının görevlerinden biri de, okuma deneyimini arttırmak için yazarın malzemesini şekillendirme, kurgulamak, küratörlüğünü yapmak ve içeriğe kendi eleştirel bakışını eklemektir.

 

Barbara Dewilde tarafından tasarlanan bir kitap tasarımı (kapak)
Barbara Dewilde tarafından tasarlanan bir kitap tasarımı (kapak)

 

Belki de bu yaklaşımın sebebi, dijitale gittikçe bağımlı hale gelen bir kültürde, işe yaramaz hale gelme korkusudur. Kitap tasarımcıları, işlerini onaylatmak için, kendilerini yeniden şekillendirip yeniden konumlandırıyorlar ve bu sadece güçlü hareketlerde değil -kitap kapağının çarpıcılığı ya da komikliği veya okuru cezbedici görsel anlatımı- detaylarda da görülebiliyor.

 

Dipnotların veya sayfa numaralarının yeri, teklif hakları bilgilerinin uygulanışı, zaman çizelgeleri, kaynakça ve dizinler vb. kitaba ait tüm bu malzemeler, eğer hayal gücü ve doğrulukla yaklaşılırlarsa, bir kitabı işlevsel bir araçtan, değerli ve dayanıklı bir nesneye döndürebilirler.

 

 

Düşüncelerinizi Paylaşın